Μνημόσυνο που αναλαμβάνει η ίδια εκκλησία για όσους δεν μπορούν για οποιοδήποτε λόγο να τελέσουν τα καθιερωμένα μνημόσυνα
Το Σάββατο, το πρώτο Ψυχοσάββατο του 2026, αφιερωμένο στις ψυχές όσων έχουν αποβιώσει
Αν και όλα τα Σάββατα του έτους είναι αφιερωμένα στις ψυχές των χριστιανών, που έχουν αποβιώσει, με την ελπίδα της ανάστασής τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία, σύμφωνα με τις Γραφές, η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία τιμά και ειδικά τη μνήμη τους τα δύο Ψυχοσάββατα. Τα δύο Ψυχοσάββατα τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες στους φτωχούς.
Ψυχοσάββατα του 2026
Σύμφωνα με την ορθόδοξη εκκλησία, τα επίσημα ψυχοσάββατα είναι δύο. Πρόκειται για κινητές “εορτές” και η ακριβή τους ημερομηνία αλλάζει κάθε χρόνο ανάλογα με το πότε πέφτει τοΠάσχα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθορίσει δύο Σάββατα, τα οποία αφιερώνει στους κεκοιμημένους της. Είναι τα μεγάλα Ψυχοσάββατα, το ένα πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το άλλο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.
Για το έτος 2026 οι ημερομηνίες που πέφτουν τα δύο ψυχοσάββατα είναι:
•Πρώτο ψυχοσάββατο: 14 Φεβρουαρίου .
•Δεύτερο ψυχοσάββατο: 30 Μαΐου .
ΨυχοσάββατοΤι είναι και ποια η σημασία του
Οι παλαιότεροι θεωρούσαν γιορτινή ημέρατο Ψυχοσάββατο. Πίστευαν ότι είχαν τη δυνατότητα, πηγαίνοντας στα κοιμητήρια, να επικοινωνήσουν νοητικά με τους προσφιλείς τους που είχαν πεθάνει και για πολλούς η ημέρα έπαιρνε πανηγυρικό χαρακτήρα.
ΤοΨυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω
ΤοΨυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεωέχει το εξής νόημα : Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή. Για το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους προαπελθόντας αδελφούς, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του.
Εκτός από τα επίσημα Ψυχοσάββατα, κατά περιοχές υπάρχουν κι άλλα Σάββατα που αφιερώνονται στη μνήμη των νεκρών, όπως για παράδειγμα το Σάββατο πριν τη γιορτή του Αγ. Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη.Επίσης, στην Αθήνα έχουν ακόμη δύο ψυχοσάββατα. Το Σάββατο της Τυρινής και το Σάββατο της πρώτης εβδομάδος των Νηστειών, που είναι γνωστό και σαν Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων.
Κατά τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα η Εκκλησία μας καλεί σε μία παγκόσμια ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου». Η Εκκλησία μνημονεύει στα Ψυχοσάββατα εκείνους που υπέστησαν πρόωρο θάνατο, σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα. Όσους πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες. Αυτούς που κάηκαν ή χάθηκαν.Τους φτωχούς και απόρους που δεν φρόντισε κανείς να τους τιμήσει με τις ανάλογες τελετές.
Το μνημόσυνο είναι προσευχή της Εκκλησίας για τους κεκοιμημένους. Ωφελεί τις ψυχές των ανθρώπων μας που αναχώρησαν από τη ζωή. Κάθε ευκαιρία που μας προσφέρει η μάνα μας Εκκλησία μόνο καλό μπορεί να είναι. Άλλη μια ευκαιρία για προσευχή. Άλλη μια ευκαιρία για επικοινωνία με τον Πατέρα μας. Άλλη μια ευκαιρία να δείξουμε αγάπη στους ανθρώπους μας.
Τι συμβολίζουν τα υλικά στα κόλλυβα
Τα κόλλυβα είναι σιτάρι βρασμένο που κατά κανόνα σήμερα έχει τη μορφή στολισμένου δίσκου με ξηρούς καρπούς, όπως αμύγδαλα, καρύδια και κυρίως ζάχαρη.
Τα Κόλλυβα προσφέρονται στους παρευρισκόμενους σε μνημόσυνα στην εκκλησία, αλλά και διανέμονται στη συνέχεια σε συγγενικά ή φιλικά σπίτια. Το έθιμο προέρχεται από τα παλαιότερα χριστιανικά χρόνια και έχει σχέση με τα περίδειπνα των Ελλήνων και άλλων λαών.
Τα υλικά που παρασκευάζονται τα κόλλυβα έχουν τησημασία τους.
Το στάρι:Είναι το σύμβολο της γης και συμβολίζει και τις ψυχές των πεθαμένων.
Το ρόδι:Με αυτό ο Άδης κράτησε την Περσεφόνη στον κάτω κόσμο, βέβαια οι χριστιανοί στο ρόδι συμβολίζουν την λαμπρότητα του παραδείσου.
Τα ασπρισμένα αμύγδαλα:συμβολίζουν τα γυμνά οστά για να μας θυμίζουν την μοίρα που θα έχουμε όλοι.
Τα μπαχαρικά:Είναι τα αρώματα αυτού του κόσμου.
Ο μαϊντανός(σε κάποιες παραλλαγές ο δυόσμος): Είναι η ευχή για ανάπαυση «εν τόπω χλοερώ».
Οι ξηροί καρποί:Είναι η ζωή που αναπαράγεται.
Το τρίμμα από τα στραγάλια ή η φρυγανιά ή το αλεύρι:Συμβολίζει το ελαφρύ χώμα.
Η σταφίδα:Από τα αρχαία χρόνια τον Διόνυσο και την γλύκα της ζωής έως τον Χριστό που είναι η άμπελος. Και τέλος ηζάχαρη συμβολίζει τον γλυκό παράδεισο.
Παραδοσιακά λόγω Ψυχοσάββατου, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, στα κοιμητήρια θα βρίσκονται ιερείς για την τέλεση τρισαγίων. Επίσης, την Παρασκευή το απόγευμα στους ναούς θα τελεστούν τρισάγια υπέρ των κεκοιμημένων και το Σάββατο θα τελεστεί Θεία Λειτουργία το πρωί και τρισάγια υπέρ των κεκοιμημένων. Μπορούμε να παραθέτουμε κόλλυβα είτε στον Εσπερινό της Παρασκευής, είτε στην Θεία Λειτουργία του Σαββάτου, είτε και στα δύο. Πρόκειται περί της ιδίας αξίας, αφού η ίδια ακολουθία διαβάζεται. Τα ευλογηθέντα κόλλυβα δεν τα σκορπίζουμε στον τάφο, ούτε τα απορρίπτουμε στα σκουπίδια.
Δήμητρα Μετόκηmetoki63@hotmail.com
