Έθιμα Μεγάλης Εβδομάδας στην περιοχή των Σερρών
Ευχέλαιο την Μεγάλη Τετάρτη, βάψιμο αυγών και ψήσιμο τσουρεκιών την Μεγάλη Πέμπτη
Πολλά τα έθιμα και πανάρχαια με ιδιαίτερη συμβολική σημασία αναβιώνουν τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας και το Πάσχα στις Σέρρες. Πολλά από αυτά τα έθιμα διατηρηθήκαν από τα οθωμανικά χρόνια, άλλα βρίσκουν τις ρίζες τους στην Αρχαία Ελλάδα και άλλα ήρθαν στην περιοχή μας από τους πρόσφυγες της Θράκης, του Πόντου και της Μικράς Ασίας. Όλα μαζί συνάδουν τις ιδιαιτερότητες του νομού και τον πολιτισμό που διατηρεί ο τόπος, παρά το πέρας των χρόνων.
Μεγάλη Τετάρτη
Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στην μετάνοια, την προδοσία ενώ σηματοδοτεί και την αρχή του τέλους για τον Ιησού με τον Μυστικό Δείπνο. Το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης σε όλους τους ιερούς ναούς τελείται το Μέγα Ιερό Ευχέλαιο. Χιλιάδες πιστοί συμμετέχουν με κατάνυξη και στο τέλος της λειτουργίας ο ιερέας μυρώνει όλο το εκκλησίασμα ενώ οι πιστοί παίρνουν αλεύρι που διαβάστηκε στο ιερό ευχέλαιο. Το αλεύρι αυτό το κρατούν στο εικόνισμα του σπιτιού τους και όταν κάποιο μέλος της οικογένειας αρρωστήσει τον σταυρώνουν με το αλεύρι για ίαση. Επίσης πολλές νοικοκυρές χρησιμοποιούν το αλεύρι αυτό στην παρασκευή εδεσμάτων.
Μεγάλη Πέμπτη
Τη Μεγάλη Πέμπτη νωρίς το πρωί οι νοικοκυρές απλώνουν στο μπαλκόνι τους ένα κόκκινο πανί που συμβολίζει το αίμα και τη θυσία του Ιησού. Όσο το κόκκινο πανί είναι κρεμασμένο στο μπαλκόνι ή το παράθυρο, οι γυναίκες δεν πλένουν, ούτε απλώνουν ρούχα, γιατί το θεωρούν κακό σημάδι. Βάφουν κόκκινα αυγά και ψήνουν τσουρέκια. Τα κόκκινα αυγά έχουν ιδιαίτερη σημασία. Το αυγό συμβολίζει τον τάφο του Χριστού που ήταν ερμητικά κλειστός- όπως το περίβλημα του αυγού- αλλά έκρυβε μέσα του τη «ζωή» αφού από αυτόν βγήκε ο Χριστός και αναστήθηκε.
Το κόκκινο χρώμα στα αυγά έχει τις ρίζες του στην ιστορία που θέλει μία γυναίκα να μην πιστεύει την είδηση της Ανάστασης του Ιησού και να λέει: «Όταν τα αυγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα, τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός. Και τότε αυτά έγιναν κόκκινα».
Αυτό το έθιμο καθιερώθηκε για πρώτη φορά στη βυζαντινή Αυλή από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο και τη μητέρα του Αγία Ελένη, με επίσημη τελετή που γινόταν το πρωί της Κυριακής του Πάσχα. Οι καλεσμένοι τσούγκριζαν με τον αυτοκράτορα και τη βασιλομήτορα τα αυγά και στη συνέχεια ακολουθούσε γεύμα στο πασχαλινό τραπέζι.
Το πρώτο κόκκινο αυγό η νοικοκυρά το βάζει στο εικονοστάσι, το χρησιμοποιεί για να ξορκίσει το κακό και τη «γλωσσοφαγιά», ενώ ξεματιάζει και τα παιδιά της όλο τον χρόνο. Αυτό το αυγό θα χαλάσει, θα μείνει κούφιο, αλλά δεν θα μυρίσει ποτέ, είναι το ευλογημένο.
Όπως προαναφέρθηκε οι νοικοκυρές παρασκευάζουν τα πασχαλιάτικα κουλουράκια και τα τσουρέκια. Τα πρώτα τσουρέκια οι αρραβωνιασμένες θα τα στείλουν στα πεθερικά τους για να έχουν την ευχή τους.
Το βράδυ μετά την αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου νεαροί και νεαρές στολίζουν τον Επιτάφιο με λουλούδια ψέλνουν το μοιρολόι της Παναγίας. Νεαροί συγκεντρώνουν λουλούδια κόβοντας (κλέβοντας) από αυλές και γλάστρες από σπίτια, μάλιστα προσπαθώντας να κόψουν λουλούδια σπάζουν τις γλάστρες. Το έθιμο έχει φθίνει τα τελευταία χρόνια.
Δήμητρα Μετόκη metoki63@hotmail.com
