Την παραμονή της εορτής, Τρίτη 26 Αυγούστου 2025 το απόγευμα, εψάλη ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός, ενώ την ημέρα της γιορτής τελέσθηκε η Πανηγυρική θεία λειτουργία
Ο Άγιος Φανούριος γιορτάστηκε στις Σέρρες στον Ιερό Ναό Αγίων Αντωνίου και Μαρίνης
Πλήθος πιστών παρασκεύασε και προσκόμισε φανουρόπιτες προς ευλογίαν τόσο την παραμονή όσο και την ημέρα της εορτής
Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και συμμετοχή πιστών, εορτάστηκε και εφέτος, στις Σέρρες και συγκεκριμένα στον Ιερό Ενοριακό Ναό Αγίων Αντωνίου και Μαρίνης, η μνήμη του Αγίου ενδόξου Μάρτυρος Φανουρίου του νεοφανούς και θαυματουργού. Ο Άγιος Φανούριος μεγαλομάρτυρας της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας είναι από τους δημοφιλέστερους αγίους. Με τον Άγιο Φανούριο συνδέεται ένα νηστίσιμο γλύκισμα, η φανουρόπιτα.
Φανουρόπιτα
Μοσχομύρισαν και φέτος οι γειτονιές από φανουρόπιτες που ετοίμασαν οι νοικοκυρές για την εορτή του Αγίου Φανουρίου ακολουθώντας την παράδοση. Η φανουρόπιτα είναι η νηστίσιμη πίτα που προσφέρουμε στη γιορτή του Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου. Κατά την παράδοση, η πίτα φτιάχνεται για να σωθεί η μητέρα του αγίου, η οποία ήταν μία σκληρή, αμαρτωλή γυναίκα και παρασκευάζεται με επτά ή εννέα υλικά.
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης μάλιστα γράφει με αυτή την αφορμή ότι όποιος επικαλείται τον Άγιο Φανούριο πρέπει πάντα να λέει «Θεός σχωρέσ’ τη μητέρα του Αγίου Φανουρίου. Θεός σχωρέσ’ την».
Έτσι, στις 27 Αυγούστου που τιμάται ο Φανούριος, απο την παραμονή της εορτής, συνηθίζεται οι νοικοκυρές να φτιάχνουν φανουρόπιτες, τις οποίες μοιράζουν στη γειτονιά αφού ευλογηθούν πρώτα από την εκκλησία.
Με το πέρασμα των χρόνων, καθιερώθηκε να φτιάχνουμε φανουρόπιτα για να βρούμε κάτι που χάσαμε. Πολλοί, εξάλλου, συνδέουν αυτή την ιδιότητα του Αγίου Φανουρίου και της πίτας με το όνομα του Αγίου, που προκύπτει από το ρήμα «φαίνω» που σημαίνει αποκαλύπτω. Για τους απλούς ανθρώπους ο Άγιος Φανούριος υπήρξε η μορφή που πάντοτε θα βοηθούσε να βρεθούν τα χαμένα. Από γαμπρούς και νύφες μέχρι χαμένα πρόσωπα ή ακόμη και κλειδιά. Ο καθένας κατά την πίστη και την ανάγκη του ζητάει. Σε πολλές περιοχές της ελληνικής επαρχίας ακόμη και σήμερα αυτές τις μέρες, ανύπαντρες γυναίκες πηγαίνουν στην Εκκλησία με την φτιαγμένη από τα χέρια της Φανουρόπιτα, με ένα και μόνο αίτημα. Να «φανερωθεί» ο σύζυγος.
Κανείς δεν γνωρίζει επακριβώς πως και γιατί ξεκίνησε αυτό το έθιμο. Η φανουρόπιτα βέβαια έχει «μπολιαστεί» και με διάφορα στοιχεία της ελληνικής λαογραφίας. Τη δύναμη που αποδίδεται στην πίτα έρχονται να ενισχύσουν και τα υλικά της, τα οποία είναι πάντοτε 7 ή 9, καθώς οι συγκεκριμένοι αριθμοί ανήκουν στους λεγόμενους ιερούς αριθμούς ήδη από την εποχή των Πυθαγορείων. Οι αριθμοί αυτοί έχουν την δική τους σημειολογία η οποία δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την πίστη όσο με την λαϊκή παράδοση.
Ο εορτασμός στις Σέρρες
Στον ιερό ναό Αγίου Αντωνίου και Αγίας Μαρίνης στις Σέρρες όπου υπάρχει το ιερό παρεκκλήσιο του Αγίου Φανουρίου την παραμονή της εορτής, Τρίτη 26 Αυγούστου 2025 το απόγευμα, εψάλη ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός μετά αρτοκλασίας, ενώ την ημέρα της γιορτής, Τετάρτη 27 Αυγούστου 2025, τελέσθηκε η Πανηγυρική θεία λειτουργία και η λιτανεία της ιεράς εικόνας του Αγίου Φανουρίου.
Οι ιερείς του ναού στον προαύλιο χώρο του ναού ανέγνωσαν την προβλεπόμενη ευχή του Αγίου Φανουρίου και ευλόγησαν τις «Φανουρόπιτες» που παρασκεύασε και προσκόμισε πλήθος πιστών, τόσο την παραμονή όσο και την ημέρα της εορτής.
Οι ιερείς ευχήθηκαν χρόνια πολλά κι ευλογημένα στους πιστούς, που προσήλθαν και εφέτος να λάβουν την Χάρη και την ευλογία του Θεού με τις πρεσβείες του Αγίου Φανουρίου, να τιμήσουν την μνήμη Του εναποθέτοντας τα φορτία των προβλημάτων της ζωής, εκπληρώνοντας το «τάμα» τους, δείχνοντας έτσι την μεγάλη ευλάβειά τους στον Θεό και στον Άγιο.
Ο Άγιος Φανούριος
Η Εκκλησία δεν γνωρίζει πού και πότε μαρτύρησε, γι’ αυτό και ήταν άγνωστος στους Συναξαριστές. Έγινε γνωστός από την τυχαία ανεύρεση της εικόνας του μεταξύ 1355 και 1369 στη Ρόδο. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο νότιο μέρος των παλαιών τειχών της πόλης βρέθηκε αρχαίος χριστιανικός ναός με πολλές κατεστραμμένες εικόνες και μία καλώς διατηρημένη, που απεικόνιζε ένα νεαρό στρατιωτικό, ο οποίος κρατούσε σταυρό και λαμπάδα αναμμένη, ενώ ολόγυρα της εικόνας ήταν ζωγραφισμένες δώδεκα παραστάσεις με τα μαρτύρια που υπόφερε ο Άγιος. Η εικόνα έφερε επιγραφή με τις λέξεις «Άγιος Φανούριος». Ο τότε μητροπολίτης Ρόδου Νείλος Β’ ο Διασπωρηνός (1355-1369) ανοικοδόμησε τον ναό του Αγίου, συνέταξε την ακολουθία του και καθιέρωσε την εορτή του στις 27 Αυγούστου.
Η Ευχή της Φανουρόπιτας
Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Ουράνιος Άρτος, ο της βρώσεως της μενούσης εις τον αιώνα πλουσιοπάροχος χορηγός, ο δοτήρ των αγαθών, ο δέ Ηλιού τροφήν αγεώργητον πηγάσας, η ελπίς των απηλπισμένων, η βοήθεια των αβοηθήτων και σωτηρία των ψυχών ημών.
Ευλόγησον τα δώρα ταύτα και τους ταύτα σοι προσκομίσαντας, εις δόξαν σήν και τιμήν του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος Φανουρίου.
Παράσχου δέ, αγαθέ, τοις ευπρεπίσασι τους πλακούντας τούτους, πάντα τά εγκόσμια καί υπερκόσμια αγαθά σου.
Εύφρανον αυτούς εν χαρά μετά του προσώπου σου, δείξον αυτοίς οδούς προς σωτηρίαν. Τα αιτήματα τών καρδιών αυτών καί πάσαν τήν βουλήν αυτών ταχέως πλήρωσον, οδηγών αυτούς προς εργασίαν τών εντολών σου, ίνα διά παντός εν ευφροσύνη καί αγαλλιάσει υμνώσι καί δοξάσωσι το πάντιμον καί μεγαλοπρεπές όνομά σου, πρεσβείαις της υπερευλογημένης Θεοτόκου, του αγίου ένδοξου νεομάρτυρος Φανουρίου, του Θαυματουργού, καί πάντων σου τών αγίων. Αμήν.
Δήμητρα Μετόκη metoki63@hotmail.com
