Στο επίκεντρο ημερίδας για τη λειψυδρία και τις πλημμύρες
Οι προκλήσεις της διαχείρισης των υδατικών πόρων στην εποχή της κλιματικής αλλαγής
Οι προκλήσεις της διαχείρισης των υδατικών πόρων στην εποχή της κλιματικής αλλαγής τέθηκαν στο επίκεντρο της ημερίδας του World Water Day Policy Forum 2026 – Greece που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών με θέμα «Λειψυδρία και πλημμύρες: δύο περιβαλλοντικοί κίνδυνοι συνυφασμένοι με το νερό. Υπάρχουν λύσεις;».
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, που διοργανώθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού, επιστήμονες, ακαδημαϊκοί, ερευνητές, στελέχη της δημόσιας διοίκησης και εκπρόσωποι θεσμικών φορέων συζήτησαν γύρω από τα ζητήματα της λειψυδρίας και των πλημμυρών αναδεικνύοντας τις επιπτώσεις τους και προτείνοντας λύσεις για τη διαχείρισή τους.
Όπως τόνισε η γενική γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας, Μάιρα Μυρογιάννη, η ημερίδα ανέδειξε ένα καίριο ζήτημα της εποχής μας, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης. «Οι δύο όψεις του φαινομένου συνθέτουν πλέον μία νέα πραγματικότητα που δοκιμάζει τις αντοχές των υποδομών, της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας βιώνει με αυξημένη ένταση το κλιματικό παράδοξο. Την ταυτόχρονη αύξηση των πλημμυρικών φαινομένων και την διόγκωση του προβλήματος της λειψυδρίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, μίλησε για τη δράση της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO, – εκ των διοργανωτών της εκδήλωσης, επισημαίνοντας ότι ο οργανισμός, με πενήντα χρόνια επιστημονικής εργασίας γύρω από το νερό, θέτει ως προτεραιότητες την προστασία των υδάτινων πόρων και της βιοποικιλότητας, την ορθολογική διαχείριση της ενέργειας, την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και τη σύνδεση της αειφορίας με τις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, την ανεργία, τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη μεταναστευτική κρίση. «Ο υπουργός Εξωτερικών, κ. Γεραπετρίτης έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση σύνθετων κρίσεων, όπως αυτές που συσχετίζονται με το περιβάλλον. Η Ελλάδα καλείται να συμβάλει σε διεθνείς πρωτοβουλίες για την περιβαλλοντική σταθερότητα», σημείωσε η κ. Μυρογιάννη.
Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Μανώλης Κουτουλάκης αναφέρθηκε στη συνεργασία που έχουν με την ομάδα του καθηγητή του ΔΠΘ, Δημήτρη Εμμανουλούδη, τονίζοντας ότι αναδεικνύουν και στηρίζουν το έργο της Έδρας της UNESCO, έχοντας διαθέσει το νησιωτικό πεδίο ως παράδειγμα ανοιχτού εργαστηρίου. «Τα συμπεράσματα των ενεργειών αυτών ήδη τροφοδοτούν τη χάραξη της πολιτικής», είπε ενώ προσέθεσε ότι ήδη έχει υπογραφεί η επέκταση της συνεργασίας τους με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε 7+1 νησιά προσπαθώντας να δημιουργήσουν δεδομένα ώστε να αναπτύξουν και τις αντίστοιχες πολιτικές.
Στις ενέργειες της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO γύρω από τα ζητήματα της λειψυδρίας και των πλημμυρών αναφέρθηκε το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής, καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, Νικόλαος Ζούρος. Ο κ. Ζούρος σημείωσε ότι η UNESCO ηγείται των παγκόσμιων προσπαθειών για την κατανόηση, την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση του ζωτικού πόρου, του νερού μέσω του διακυβερνητικού υδρολογικού προγράμματος και μέσω του παγκόσμιου προγράμματος αξιολόγησης των υδάτων. Ωστόσο, όπως είπε, τα συστήματα διαχείρισης και προστασίας των υδατικών πόρων επεκτείνονται σε μία σειρά άλλες πρωτοβουλίες της UNESCO, οι οποίες υλοποιούνται μέσω και των τριών μεγάλων προγραμμάτων διαχείρισης θέσεων και περιοχών, όπως είναι τα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, τα βιοσφαιρικά αποθέματα και τα παγκόσμια γεωπάρκα. «Η UNESCO συνδέει την επιστήμη αιχμής με πρακτικές λύσεις βοηθώντας τις χώρες να παρακολουθούν τα υπόγεια ύδατα να προσαρμόζονται στην κλιματική αλλαγή και να μοιράζονται τα διασυνοριακά ύδατα πιο αποτελεσματικά», τόνισε και προσέθεσε ότι η ημερίδα αποτέλεσε μια εξαιρετική ευκαιρία για την ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των πολιτών για θέματα ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδατικών πόρων, ενδυνάμωσης των τοπικών κοινωνιών και βιώσιμης ανάπτυξης την οποία υπηρετούν οι στόχοι της UNESCO.
«Η Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO ως συντονιστής των δράσεων της UNESCO σε εθνικό επίπεδο θα συμβάλλει σε αυτό το επίπεδο», κατέληξε.
Από την πλευρά του ο πρύτανης του ΔΠΘ, Φώτης Μάρης μίλησε για τις δράσεις του πανεπιστημίου, δίνοντας έμφαση στις διεθνείς συνεργασίες του ιδρύματος ιδιαίτερα στους τομείς διαχείρισης του νερού.
«Στο Δημοκρίτειο φιλοδοξούμε να συνδέσουμε κόσμους, να δημιουργήσουμε ισχυρά δίκτυα στους τομείς που επιλέγουμε, όπως ο τομέας της προστασίας του περιβάλλοντος, της διαχείρισης του νερού, ο τομέας της αγροδιατροφής, που αποτελούν βασικές πολιτικές επιλογές, στρατηγικές επιλογές για εμάς», σημείωσε ενώ έκανε εκτενή αναφορά στα ερευνητικά προγράμματα και τα μεταπτυχιακά που αναπτύσσει το ΔΠΘ.
«Το επόμενο διάστημα στο πλαίσιο της διεθνοποίησης και της εξωστρέφειας του Πανεπιστημίου ετοιμάζεται παράρτημα στην Αίγυπτο, ήδη είμαστε στο τελικό στάδιο και ένα από τα αντικείμενα τα οποία θα διαπραγματευτούμε είναι κι αυτό της διαχείρισης των υδάτων σε συνεργασία με την Αίγυπτο και το Νότιο Σουδάν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Το θέμα της διαχείρισης του νερού θα μας απασχολήσει τα επόμενα χρόνια και θα είναι ψηλά στην ατζέντα. Οι σύγχρονες κοινωνίες κρίνονται από το πόσο γρήγορα ανακάμπτουν. Αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε, να τεκμηριώσουμε τις προσπάθειες αυτές και να αναπτύξουμε υπηρεσίες και εργαλεία υπέρ του κοινωνικού συνόλου. Αυτό είναι το τελευταίο αντικείμενο που βάζουμε εμείς ως Πανεπιστήμιο στην ατζέντα. Θέλουμε ένα Πανεπιστήμιο που να παρέχει υπηρεσίες. Να λύνει συγκεκριμένα προβλήματα, να αναπτύσσει συγκεκριμένα εργαλεία και να τα προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο. Αυτή η διαδικασία θα δημιουργήσει μία ανθεκτική κοινωνία, μία κοινωνία καλύτερη από αυτήν που παραλάβαμε και μια κοινωνία που πραγματικά θα παρέχει ποιότητα ζωής», υπογράμμισε ο κ. Μάρης.
Αναφερόμενος στη θεματική της ημερίδας, ο καθηγητής και Διευθυντής της Έδρας UNESCO «Διατήρηση και Οικοτουρισμός σε Παρόχθια και Δελταϊκά Οικοσυστήματα» του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Δημήτρης Εμμανουλούδης επισήμανε ότι οι πλημμύρες και η λειψυδρία δεν είναι μόνο οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος αλλά είναι και οι δύο πιο επιδραστικοί για τον άνθρωπο φυσικοί κίνδυνοι- από τους 9 χαρακτηρισμένους επίσημα ως φυσικούς κινδύνους του πλανήτη, βάσει στοιχείων του ΟΗΕ, για την 20ετία 1998-2018. «Ένας βασικός λόγος γι αυτό, είναι ότι μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε εποχή σε οποιοδήποτε γεωγραφικό μήκος και πλάτος της γης, γεγονός που δε συμβαίνει πχ με τους σεισμούς και τις πυρκαγιές. Κατά τη διάρκεια της ημερίδας αυτής παρουσιάστηκαν καινοτόμα εργαλεία και τεχνολογικές μέθοδοι που βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη μέσω των οποίων επιχειρούν να δοθούν λύσεις στη διαχείριση και αντιμετώπιση των φαινομένων αυτών», τόνισε ο κ. Εμμανουλούδης.
Στο πλαίσιο της ημερίδας, πραγματοποιήθηκαν θεματικές εισηγήσεις και παρουσιάσεις που ανέδειξαν τόσο τη διεθνή διάσταση του προβλήματος όσο και σύγχρονα εργαλεία πρόληψης, πρόγνωσης και διαχείρισης.
Από την πλευρά του ο ομότιμος καθηγητής του University of Michigan, Νίκος Κατωπόδης σε κεντρική θεματική εισήγηση με τίτλο «Λειψυδρία και Πλημμύρες: δύο περιβαλλοντικά προβλήματα με παγκόσμιες διαστάσεις», παρουσίασε κρίσιμα δεδομένα και τεχνολογικές προσεγγίσεις για την κατανόηση των παγκόσμιων προκλήσεων που συνδέονται με το νερό.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν καινοτόμα έργα και εφαρμογές, με έμφαση στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, γεωχωρικών δεδομένων και συστημάτων πρόγνωσης και συγκεκριμένα:
Το έργο WaterWise από τον Δημήτρη Καραμπατζάκη, αν. καθηγητή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, το έργο HYDRA-GML από τον Γεώργιο Παπαϊωάννου, επίκουρο καθηγητή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, και τον Αιμίλιο Βουδούρη από την Profile Software, το σύστημα πρόγνωσης πλημμυρών ΙΝΑCHOS από την Ελισσάβετ Φελώνη, υδρολόγο και διδάσκουσα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.
Παράλληλα σε πάνελ που ακολούθησε στο επίκεντρο τέθηκε η λειψυδρία στην Ελλάδα και οι πολιτικές διαχείρισης και αντιμετώπισής της. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, στην οποία συμμετείχαν ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Ε. Κουτουλάκης, ο πρόεδρος της ΕΥΔΑΠ Γ. Στεργίου, ο πρόεδρος της ΡΑΑΕΥ Κ. Τσιμάρας, ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ Σ. Μάμαλης και ο γενικός γραμματέας του ΤΕΕ Α. Γιαννικουρής αναλύθηκαν δεδομένα που υπάρχουν γύρω από το ζήτημα της λειψυδρίας στην Ελλάδα δίνοντας έμφαση στη χάραξη πολιτικών.
Στη συνέχεια ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και ερευνητές συζήτησαν για τον ρόλο των σύγχρονων και καινοτόμων εργαλείων στην αντιμετώπιση των αστικών και αγροτικών πλημμυρών στη χώρα μας. Στο πλαίσιο του πάνελ, όπου συμμετείχαν ο πρύτανης του ΔΠΘ Φώτης Μάρης, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών ‘Α. Λαγγούσης, ο αναπληρωτής καθηγητής του ΕΜΠ Α. Ευστρατιάδης, ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Κ. Λαγουβάρδος και ο διευθυντής Ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ Η. Δημητρίου, δόθηκε έμφαση στην αναγκαιότητα συνεργασίας της επιστημονικής κοινότητας με την Πολιτεία. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσαν στην ανάγκη για τη συγκέντρωση δεδομένων σε μία βάση όπου δεν θα υπάρχει κατακερματισμός της πληροφορίας με σκοπό αυτά να αξιοποιούνται όσο το δυνατόν καλύτερα με σκοπό την έγκαιρη προειδοποίηση αλλά και την πρόληψη.
Σημειώνεται ότι το World Water Day Policy Forum 2026 – Greece διοργανώθηκε από: την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO, τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, την Έδρα UNESCO «Διατήρηση και Οικοτουρισμός σε Παρόχθια και Δελταϊκά Οικοσυστήματα» του Τμήματος Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Ανθεκτικότητας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
