ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ
Θέμα : Δημοκρατία- Ολοκληρωτισμός- Δογματισμός
(Μέρος Τρίτο: Δογματισμός)
(Θεώρηση γραμματική και κοινωνικοπολιτική με βοηθούς τον Θουκυδίδη, Δημοσθένη κ.α)
Γράφει ο Ζήσης Μητλιάγκας, Φιλόλογος
Στα δυο προηγούμενα σημειώματα κάναμε λόγο:
1. Για το δημοκρατικό πολίτευμα, που είναι απόρροια της βούλησης των πολιτών μιας κοινωνίας (Δήμος) , όπου με καθεστώς ισονομίας, ελευθερίας λόγου και αντιλόγου απελευθερώνονται, ενεργοποιούνται και αξιοποιούνται όλες οι δυνάμεις μιας κοινωνίας. Αποτέλεσμα η μεγάλη πρόοδος σε όλους τους τομείς, παντού και πάντοτε.
2. Στα ολοκληρωτικά πολιτεύματα, το κύριο όργανο βούλησης και δράσης είναι ο μονάρχης (βασιλιάς, τύραννος , δικτάτωρ κ.α) και οι δουλικοί υπηρέτες του, ενώ το σύνολο του λαού είναι ποίμνιο, απόλυτα αδρανοποιημένο για αυτό και η μεγάλη οπισθοδρόμηση και βαρβαρότητα.Στα πολιτεύματα τώρα δογματικού χαρακτήρα εντάσσονται πρώτα – πρώτα τα καθεστώτα του απόλυτου θεοκρατισμού. Σε αυτά κύριοι είναι οι εκφραστές του θεϊκού δόγματος και βασικό κίνητρο η επικράτηση των θρησκευτικών δογμάτων πάση θυσία. Στην ουσία ο θρησκευτικός φανατισμός ευνοεί τους διαχειριστές της εξουσίας, οι δε πολίτες γεμάτοι θειασμό (δεισιδαιμονία και θρησκοληψία) υπακούουν και αγωνίζονται να επιβάλουν το δόγμα τους οδηγώντας τις κοινωνίες σε τρομερή βία και εξαφάνιση κάθε ελεύθερης βούλησης και δράσης, στο όνομα των θεϊκών εντολών. Οικτρό παράδειγμα οι μουσουλμάνοι τζιχαντιστές που απειλούν την ισορροπία και ευνομία όλης της ανθρωπότητας, από θρησκευτικό φανατισμό, τον οποίο εμπορεύονται κάποιοι επιτήδειοι…………
Με τη βιομηχανική επανάσταση, σε αντίθεση με τον θρησκευτικό φανατισμό, δογματισμό και ολοκληρωτισμό, κατά τους τελευταίους τρεις αιώνες, κυρίως 19ο και 20ο . εκτός από το κατά παράδοση Δημοκρατικό Πολίτευμα, παρουσιάστηκαν πολιτικές θεωρίες και λειτουργίες με πολύ υψηλά ιδανικά, αξίες, και στόχους για μια καλύτερη δικαιότερη και πανανθρώπινη λειτουργία της κοινωνίας.
Ο παραγόμενος πλούτος, η δικαιότερη κατανομή του, τα δικαιώματα του κύριου μοχλού της παραγωγικής διαδικασίας, δηλαδή του εργαζομένου, και τελικά η διαχείριση και λειτουργία της κοινωνίας με βάση το παραγωγικό και από το παραγωγικό δυναμικό της.
Κοινοκτημοσύνη, αταξική κοινωνία, ίση και δίκαιη κατανομή του παραγόμενου πλούτου και γενικά αναβάθμιση ποιοτική και ποσοτική και βελτίωση όλων των συνθηκών για όλους τους πολίτες.
Κύριοι θεωρητικοί εκφραστές οι Έγγελς, Μάρξ , Λένιν κ.α.
Τα ιδανικά για μια κοινωνία με τέτοιες αξίες θέρμαιναν τις ψυχές εκατομμυρίων ανθρώπων και είτε με επαναστατικά κινήματα (Ρωσία,Κίνα κ.α) είτε με έξωθεν επιβολή, όπως έγινε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στα περισσότερα κράτη της ανατολικής Ευρώπης και Βαλτικής, δημιουργήθηκαν οι λεγόμενες λαϊκές δημοκρατίες που επειδή διέπονταν από τα δόγματα της κομουνιστικής θεωρίας, όσον αφορά την οργάνωση και τις λειτουργίες της κοινωνίας, χαρακτηρίζονται ως πολιτεύματα – προϊόντα ενός ιδεολογικού δόγματος.
Θεωρώ τον εαυτό μου και τις γνώσεις μου λίγες για να αποφανθώ για το στερέωμα, την άνθιση και την παρακμή αυτής της πολιτικής ιδεολογίας και λειτουργίας .
Συντάσσομαι όμως με τις απόψεις κάποιων σοβαρών πολιτικών αναλυτών, ότι η τόσο γρήγορη παρακμή και κατάρρευση αυτών των συστημάτων, μέσα σε 70 χρόνια, και μάλιστα χωρίς να ματώσει, έστω, μια μύτη, σχετίζεται με τη μορφή άσκησης της εξουσίας. Δηλαδή είτε αρχικά από τον φόβο της αντεπανάστασης, είτε από δυσπιστία στις πλατιές λαϊκές μάζες, χάριν των οποίων και στις οποίες στηρίχθηκαν τα επαναστατικά κινήματα, το υποκείμενο δράσης δεν ήταν τα λαϊκά στρώματα αλλά χαρισματικά ισόβιοι ηγέτες (Στάλιν, Τίτο, Μάο κ.α.) και μια φωτισμένη νομενκλατούρα δίπλα τους . Έτσι αδρανοποιήθηκε και αχρηστεύτηκε το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού αυτών των κοινωνιών, και προέκυψε, πλην του αρχικού ενθουσιασμού και της ακμής, στασιμότητα, παρακμή, και στο τέλος κατάρρευση χωρίς καμία αντίσταση.
Φαίνεται, λοιπόν, και σε αυτή την περίσταση ότι η απελευθέρωση, ενεργοποίηση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού μιας κοινωνία, βασικός νόμος μιας δημοκρατικής λειτουργίας, είναι η πιο σπουδαία προϋπόθεση για την πρόοδο και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών.
Η φράση του Θουκυδίδη “ Αρχή πάντων αίτιον” είναι καίρια για την κατανόηση και λειτουργία των πολιτειών. Και όταν ο πολίτης (Δήμος) είναι ο βασικός ρυθμιστής της πολιτικής δράσης και λειτουργίας , τότε μόνο είναι ασφαλής και ανοδική η πορεία των ανθρώπων σε όλους τους τομείς.
